ضوابط شهرداری و نکات مهم در طراحی معماری

قرارگیری یک پارکینگ حداقل دهانه 2.5 متر
قرارگیری دو پارکینگ کنار هم حداقل دهانه 4.5 متر
قرارگیری سه پارکینگ کنار هم حداقل دهانه 7 متر
طول مورد نیاز جهت پارکینگ 5 متر
حداقل فضای یک پارکینگ 2.5*5 متر
شعاع گردش یا طول مورد نظر جهت مانور 5 متر
حداقل عرض در ورودی پارکینگ 3 متر
عرض رمپ یکطرفه 3 متر و دوطرفه 6 متر
عرض رمپ قوسی یکطرفه 3.65 متر و دوطرفه 7 متر
شعاع داخلی مسیر گردش در کلیه پارکینگ ها 4.57 متر است.
شیب رمپ پارکینگ 15 درصد
هر واحد بالای 100 متر در طبقه اول و دوم به یک پارکینگ نیاز دارد.
واحد مسکونی کوچکتر از 150 متر یک پارکینگ -150 تا 200 متر 1.5 پارکینگ - بیش از 200 متر دو پارکینگ
همچنین درصورتی که تعداد واحد فرد باشد یک واحد از پارکینگ معاف است.

حداکثر ارتفاع مفید واحد مسکونی 2.90 متر
حداکثر ارتفاع پارکینگ 2.20 متر
حداکثر ارتفاع مفید پیلوت 2.40 متر
حداکثر ارتفاع زیرزمین 2.20 متر
حداکثر ارتفاع مفید واحد تجاری 4.50 متر
حداقل ارتفاع مفید ورودی پارکینگ 1.80 متر
ارتفاع مفید خرپشته 2.20 متر
ارتفاع نورگیری در زیرزمین حداکثر 90 سانتی متر

حداقل سطح پنجره نباید از یک پنجم سطح فضا کمتر باشد.
حداقل عرض حیات خلوت اگر سرتاسری باشد 2 متر و اگر سرتاسری نباشد 3 متر

احداث پیش آمدگی یا بالکن  در گذر 12 تا 20 متر 80 سانتی متر و در گذر بالای 20 متر 120 سانتی متر مجاز است.ارتفای این پیش آمدگی از زیر آن تا روی خیابان 3.50 متر

حداقل عرض آشپزخانه و اتاق خواب 2.50 متر - نشیمن 3.00 متر - پاگرد 1.20 متر

نورگیری آشپزخانه و پذیرایی  از یک پنجره به شرطی مجاز می باشد که طول نورگیری کمتر از 8 متر باشد.
ابعاد نورگیر برای اتاق خواب و پذیرایی 3*4 متر و برای آشپزخانه 2*3 متر می باشد.

ابعاد مفید آسانسور 2*1.60 متر
حداقل ارتفاع چاله آسانسور 1.50 متر

                 شرایط مورد نیاز جهت احداث 5 طبقه مسکونی
پهنه                    مساحت                 گذر                   مکان

الف)                    A>12                    S>300                شمال تا همت
ب )                     A>10                    S>250                همت تا انقلاب
ج )                      A>8                    S>200                 انقلاب تا شوش
د )                      A>6                     S>150                 شوش تا جنوب

(براي دانلود مطالب فوق به صورت pdf  ،به بخش فايلهاي pdf مراجعه كنيد)

نكات مهم  در مورد زلزله

تعريف:
زلزله، لرزش ناگهاني و سريع زمين بدليل ايجاد شكستگي و جابجايي لايه‌هاي دروني زمين است. چنين لرزشي، مي‌تواند منجر به تخريب و درهم شكستن ساختمانها و پلها، نشت گاز شهري و اختلال در شبكه برق و تلفن گردد. به همين دليل در زلزله، علاوه بر عوارض مستقيم ناشي از تخريب، بايد منتظر عواقبي همچون آتش‌سوزي، خفگي ناشي از گاز، انفجار و... نيز باشيم. ساختمانهايي كه از اصول ساختمان‌سازي مناسب برخوردار نباشند و يا برروي زمينهاي ناپايدار و سفره‌هاي آب زيرزميني بنا شده باشند، بيش از همه در معرض خطرند. زلزله در هر زماني از شبانه‌روز و هر روزي از سال محتمل است. بدرستي قابل پيش‌بيني نيست و بايد به گونه‌اي زندگي و محيط خود را آماده كنيم كه در صورت بروز اين حادثه، شاهد كمترين آسيب و خسارات باشيم


مقياس سنجش شدت زلزله

متداولترين واحد اندازه‌گيري شدت زمين‌لرزه، در سال ۱۹۳۵ ميلادي توسط چارلز ريشتر ابداع شد. مقياس ريشتر، اندازه‌گيري لگاريتمي انرژي آزاد شده در جريان زمين‌لرزه مي‌باشد. معمولاً زمين‌ لرزه‌هايي با قدرت ۵/۴ ريشتر و بالاتر، آنقدر قوي هستند كه توسط اكثريت لرزه‌نگارهاي جهان حس شوند. همه ساله، هزاران زلزله در سطح كره زمين ثبت مي‌گردد. زمين‌لرزه‌ها ناگهاني، بي‌رحمانه و بدون اخطار و اطلاع قبلي رخ مي‌دهند. شناسايي عوامل خطر و آماده‌سازي جامعه و شهرها جهت كاهش تلفات و خسارات ناشي از زلزله اهميت بسزايي دارد.
قبل از وقوع زلزله

هريك از ما به نوبه خود مي‌توانيم در هشياري و آمادگي مردم شهرمان در برابر زلزله مؤثر باشيم:
- مي‌توانيم با مطالعه كافي و تمرين، جهت رويارويي با زلزله آماده شويم تا لااقل، در صورت بروز زلزله، در زمره نجات يافتگان، به ساير امدادگران بپيونديم.
- مي‌توانيم با آموزش مناسب فرزندان و افراد خانواده، از آمادگي آنان اطمينان حاصل كنيم.
- در هنگام ساخت و خريد منزل و آماده‌سازي آن، همچنين چيدن لوازم و دكوراسيون، همواره بياد داشته باشيم كه ممكن است بزودي زلزله‌اي در پيش باشد.
- لوازم ضروري، كمكهاي اوليه، دفترچه تلفنهاي ضروري و ساير موارد را درمكاني ايمن و مورد اطلاع كليه افراد خانواده نگهداري كنيم.
- در انتقال اطلاعات و تجارب خود به همسايگان، دوستان و بستگان كوشا باشيم.
- - از پخش كردن شايعات و اخبار نامطمئن درباره زلزله پرهيز كنيم.
- در هنگام وقوع زلزله، بيشترين مكانهاي در معرض خطر عبارتند از ساختمانهاي قديمي و فرسوده، مناطق مجاور ساختمانها و نزديكي ديواره خارجي ساختمانها. در شهرهاي بزرگ كه بيشتر ساختمانها، چند طبقه يا بلند مرتبه هستند،
- بيشترين تلفات زلزله مربوط به كساني است كه شتابزده به سمت بيرون از منزل حركت مي‌كنند و دچار آسيب ناشي از افتادن اجسام سنگين، فروريختگي آوار يا پرتاب شيشه‌هاي شكسته مي‌گردند.
- بهترين روش محافظت در هنگام زلزله، پناه بردن به زير لوازم محكم و سنگين همچون ميزهاي محكم و يا چارچوب درهاست..
اقدامات ايمني در منزل،محل كار ومدارس

- اتصال قفسه‌ها را به ديوار محكم كنيد.
- وسايل بزرگتر را در طبقات پايين‌تر قفسه‌ها جاي دهيد.
- ظروف شكستني همچون بطريها، ظروف شيشه‌اي و چيني را از بزرگ به كوچك در طبقات پايين به بالا و در قفسه‌هاي دردار و قفل شده نگهداري نماييد.
- آويختني‌هاي سنگين همچون تابلوهاي بزرگ و قاب‌عكسهاي شيشه‌دار را در مكاني بدور از تختخواب، مبل و صندلي يا ساير مكانهايي كه امكان افتادن بروي سر مردم دارد، نصب نماييد.
- چراغهاي آويز و لوسترها را كاملاً به سقف محكم كنيد.
- سيم‌كشي فرسوده برق و لوله‌كشي نامطمئن گاز و آب را اصلاح كنيد تا خطر آتش‌سوزي، انفجار، خفگي و خطرات ديگر به حداقل برسد.
- آبگرمكن منزل را كاملاً به ديوار – يا به زمين – محكم نماييد.
- از راههاي خروجي اضطراري بخصوص در مدارس و مراكز عمومي اطلاع داشته باشيد.
- كليه تركهاي بالاي ديوارها يا روي سقفها، همچنين گچ‌كاريهاي آسيب ديده را ترميم كنيد. چنانچه احتمال مشكل عمقي‌تر در ترك وجود دارد، حتماً بصورت اصولي آنرا ترميم نماييد.
- حشره‌كشها، سموم گياهي و مواد قابل اشتغال را در جاي مطمئن و قفل‌دار، ترجيحاً نزديك به سطح زمين نگهداري كنيد
شناسايي نقاط ايمن در هر مكان

- زير وسايل بزرگ و محكم مثل ميز يا نيمكت
- در كنار ديواره‌هاي داخلي منزل و كنج اتاقها.
- مكانهايي بدور از پنجره، آينه، تابلو،قفسه‌هاي بلندو سنگين يا لوازمي كه احتمالسقوط آنها وجود دارد.
در نظر داشتن مناطق ايمن در اطراف منزل محل كار

- فضاهاي باز، بدور از ساختمانها و درختان و خطوط برق و تلفن.
- مناطق مسطح كه درزيرآنها فضاي خالي يا سفره آب زيرزميني وجود نداشته باشد
نگهداري وسايل ضروري

چراغ قوه و راديو با باتري اضافي،
جعبه كمكهاي اوليه،
غذاي كنسرو شده و قوطي بازكن،
داروهاي ضروري،
اندكي پول نقد،
كارت شناسايي و
كفشها و دستكشهاي محكم و مقاوم.
چگونه افراد خانواده را بيابيم؟
از آنجايي كه در بسياري از ساعات روز، بدليل كار والدين و مدرسه فرزندان، افراد
خانواده در كنار يكديگر نيستند، همواره بايد بدانيد كه در صورت بروز حوادث،
چگونه و كجا يكديگر را مقالات كنيد:
- بعد از وقوع زمين‌لرزه، احتمال دارد كه تماس تلفني با خارج از شهر، آسانتر ازتماس داخل شهري باشد. با كليه اعضاي خانواده هماهنگ كنيد كه در صورتلزوم، با يك فرد مشخص در يك شهرديگر تماس بگيرند.
- به كودكان آموزش دهيد كه همواره تلفنهاي ضروري را نزدخود داشته باشند بتوانند از آنها استفاده كنند.
- كودكان نيز همانند شما بايدبتوانند از راديو دستي استفاده كنند. چه بساتنهاراه ارتباط با دنياي خارج براي يك فرد تنها پس از زلزله، استفاده ازراديو باشد.
هنگام وقوع زلزله

چنانچه در منزل يا در يك ساختمان هستيد
- در پناه ديوارهاي اصلي داخلي و يا در زير لوازم سنگين و محكم منزل باقي بمانيد. در غير اينصورت، به زير چارچوب درها پناه ببريد و در حالت نشسته، دستان خود، را محافظ سر قرار دهيد.
- در منزل باقي بمانيد. خطرناك‌ترين كار در هنگام وقوع زلزله آنست كه سعي كنيد در همان زمان ساختمان را ترك كنيد چرا كه علاوه بر آنکه احتمال سقوط اشيا وجود دارد، آوار و قطعات شيشه، راه پله و آسانسور، از قسمت‌هاي خطرناك ساختمان‌ها محسوب مي گردند
چنانچه بيرون هستيد

- از تردد در خيابان‌ها و نزديكي ساختمان‌ها پرهيز كنيد.
- به مكاني دور از ساختمان‌ها، تيرهاي چراغ برق و سيم‌هاي برق پناهببريد و تا پايان زلزله آنجا بمانيد.
چنانچه در يك وسيله نقليه هستيد

- خودرو را متوقف كنيد و درون خودرو باقي بمانيد.
- به جلو خم شده و دستتان را حايل به سرتان قراردهيد.
- در صورت امكان، خودرو را به مكاني باز منتقل كنيد.
- از حركت بر روي پل‌ها و زيرگذرها اجتناب كنيد.
بعد از وقوع زلزله

رويارويي باپس لرزه ها
با اينكه پس‌لرزه قدرت كمتري از زمين‌لرزه اصلي دارند، ممكن است خساراتديگري به بار آورند و باعث فروريزي ساختمان‌هاي نيمه ويران گردند.ممكن است پس‌لرزه‌ها تا چندين روز پس از وقوع زمين‌لرزه ادامه داشته باشند.
كمك به آسيب ديدگان و زير آوارماندگان
- چنانچه از كمك‌هاي اوليه، آگاهي داريد، به افراد آسيب‌ديده كمك‌رساني طبي نماييد.
- در صورت تخريب ساختمان‌ها، پس از يافتن افراد خانواده، جهت يافتن همسايگان اقدام كنيد.
- از حركت دادن افراد آسيب‌ديده خودداري كنيد؛ مگر آنكه احتمال جدي فروريزي آوار بر سرشان وجود داشته باشد و يا بسياربدحال باشند.
اقدامات عمومي

- جهت كسب اطلاعات ضروري، به اخبار راديو گوش فرادهيد.
- به فكر همسايگان خود، بخصوص كودكان، سالمندان و معلولين باشيد.شايد به كمك شما نياز داشته باشند.
- تا هنگامي كه از سلامت ساختمان اطمينان حاصل نكرده‌ايد، به داخل آننرويد.
- از تلفن فقط در موارد بسيار ضروري استفاده كنيد.
- داروها، مواد سوختي و تميزكننده‌ها را جمع‌آوري و در مكان مناسبينگهداري كنيد.
- چنانچه بوي گاز يا مواد آتش‌زا استشمام مي‌كنيد از محل دور شويد.
- درب قفسه‌ها و كمدها را با احتياط باز كنيد.
- از سلامت لوله‌كشي آب و گاز و شبكه برق اطمينان حاصل كنيد.
- همواره بياد داشته باشيد كه مهم‌ترين نياز افراد مصيبت ديده، حمايتروحي و رواني است.
كمكهاي مردمي

در هنگام وقوع بلاياي طبيعي، مردم سراسر كشور و حتي دنيا، علاقمندند كه بهافراد آسيب‌ديده ياري رسانند. جهت اطمينان از استفاده بهينه از اين كمك‌هاينوع دوستانه، توجه به نكات زير مفيد مي‌باشد:
- كمك‌هاي مالي، از فوري ترين و مفيدترين نيازهاي آسيب‌ديدگان است. جهتاهداي كمك‌هاي مالي، تنها به سازمان‌هاي رسمي و مسؤول مراجعه نماييد.
- جهت اهداي غذا و لباس، منتظر اعلان عمومي نهادهاي مسؤول بمانيد. درنخستين ساعات پس از زلزله، امدادرسانان بيش از آن مشغول هستند كهبتوانند اينگونه كمك‌ها را با سلامت كامل به آسيب‌ديدگان برسانند و احتمال هدررفتن اينگونه كمك‌ها زياد است.
- داوطلبان كمك به آسيب‌ديدگان، بايد به سازمان‌هاي مسؤول، همچونجمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي ايران مراجعه كنند. مراجعه خودسرانه بهمناطق آسيب‌ديده، باعث ازدحام بيش از حد و مسدود شدن راه‌هاي ارتباطيمي‌گردد.
- سازمان‌ها و نهادهاي خصوصي مايل به اهداء و كمك نيز بايد در درجه اول باسازمان‌هاي ذيربط تماس بگيرند و اطلاع حاصل كنند كه چه كمك‌هاي مورد نيازاست.

 (براي دانلود مطالب فوق به صورت pdf  ،به بخش فايلهاي pdf مراجعه كنيد)

سیستم سقف سبک بدون شمع بندی در ایران (سقف كرميت)

در این سیستم سقف از تیرچه های فولادی با جان باز در ترکیب با بتن استفاده می شود .
سقف های تیرچه فولادی با جان باز در ترکیب با بتن از اجزای اصلی به شرح زیر تشکیل می شوند.
1- تیرچه فولادی با جان باز بتن
2- بلوک
3- میلگرد افت و حرارت
4- کلاف عرضی
5- بتن پوششی در جا
مزایای سقف
1- عدم نیاز به شمع بندی :
طراحی سقف با این فرض انجام می شود که تیرچه ها به تنهایی (قبل از گرفتن بتن) توانایی تحمل وزن خود، بلوک، بتن خیس و عوامل اجرایی را داشته باشند.

2- سرعت و سهولت اجرا:
در این سیستم ، اجرای سقف نسبت به سیستم های مشابه با سرعت بیشتری انجام می شود.

3- امکان اجرای هم زمان چند سقف:
با توجه به اینکه در این سیستم سقف هیچگونه شمع بندی وجود ندارد، عملا می توان چند سقف را برای بتن ریزی آماده کرد و وهم زمان عملیات بتن ریزی را بر روی سقف ها انجام داد. این کار برای ساختمان های با طبقات زیاد و بازیر بنای کم بسیار مقرون به صرفه است.

4- کاهش مصرف بتن :
به علت فاصله زیاد تیرچه ها (حدود 75 سانتی متر محور به محور) از مصرف بتن در حدود 20% نسبت به تیرچه و بلوک معمولی کاسته شده است.

5- مقاومت نهایی و شکل پذیری بالا :
محاسبات و آزمایش های بار گذاری روی سقف نشان می دهدکه گسیختگی این سیستم ، پس از تغییر شکل های بسیار زیاد اتفاق می افتد (گسیختگی نرم) و این رفتار سقف از نظر ایمنی مطلوب است.

6- امکان طراحی واجرای سقف با دهانه ها و باربری های خاص :
در این سیستم سقف امکان طراحی و اجرای سقف با دهانه های بلند و بارهای سنگین وجود دارد. تاکنون سقف با دهانه 12 متر و همچنین سقف با شدت بار 7 تن بر مترمربع اجرا شده که در هر دو مورد، آزمایش های بارگذاری ایمنی سقف را تایید کرده اند.

مشکلات و معایب سقف:
1- تیرچه های مربوطه به صورت خود ایستا طراحی می شوند:
خود ایستا بودن تیرچه ها ، باعث بی نیاز شدن سقف از جک ها و شمع های نگه دارنده سقف می شود ، اما از طرفی موجب می شود تا تیرچه ها به گونه ای طراحی شوند که تا قبل از گرفتن بتن ،به تنهایی و بدون کمک بتن، وزن خود و بتن تازه و قالب ها و ... را تحمل کنند و این در واقع بدین معنی است که تیرچه ها مجبورند تنها به خاطر مرحله اول باربری خود (قبل از گرفتن بتن) ، سنگین تر از آنچه به آن نیاز است طراحی شود و این موجب عدم استفاده بهینه در مصرف فولاد تیرچه می شود.

2- داغ تیرچه:
مانند سقف طاق ضربی ، در این سقف ، بیشترین میزان داغ تیرچه در زیر سقف نمایان می گردد.( داغ تیرچه که به واسطه وجود نیروهای مغناطیسی در فلز تیرها و جذب ذرات باردار معلق در هوا می باشد.)

3- بلوک:
علاوه بر مشکلات عمومی بلوک ها این نوع سقف مشکلات مضاعفی در استفاده از بلوک ها دارد. به واسطه نیاز به بلوک های به ابعاد 40* 25*65 و عدم استقبال کارخانه ها از این نوع سفال و احیانا عدم امکان دسترسی یا توانایی در ساخت بلوک سفالی ، استفاده از بلوک بتنی توصیه شده است که مسلما موجب افزایش وزن تمام شده سقف می شود. البته استفاده از بلوک یونولیتی آتشزا بودن آن و... همچنین استفاده از قالب های فلزی ، افزون بر تحمیل هزینه های سقف کاذب ، می تواند موجب به وجود آمدن هزینه های بسیار زیاد در صورت بتن ریزی همزمان چند سقف گردد.( بعبارتی دیگر، استفاده از قالب فلزی بجای بلوک ، عملا با مهمترین ویژگی این سقف که همان سرعت اجرای آن است همخوانی نداشته و نیاز به زمان انتظار تا قالب گشایی دارد.

4- نیاز به سقف زن ماهر و عوامل اجرایی آموزش دیده دارد.

5- تولید بدون محاسبه :

به دلیل وجود کنترل هلی زیاد در محاسبات هر تیرچه ، و نیز لزوم سعی و خطا در انتخاب مقطع بهینه اقتصادی و نیز وجود تیرچه هایی با طول های مختلف در هر ساختمان و نیاز به طراحی هر تیرچه بطور جدا گانه ، انجام محاسبات تیرچه ها امری مشکل بنظر می رسدکه فقدان نرم افزار های کارا، سریع و مطمئن در این زمینه کاملا مشهود است.

6- وجود اختلاف نظر در اجرا:
بدلیل عدم توضیح کامل جزئیات اجرایی در آیین نامه ها ی موجود، اختلافاتی در زمینه جزئیات اجرایی بین مهندسین ناظر و صاحب نظران وجود دارد که از جمله می توان به مواردی همچون سایز آرماتورهای کلاف میانی، و یا عدم نیاز به آرماتورهای تقویت سرتیرچه ها و ... اشاره نمود.

منبع: انتشارات کرمیت پارس

معرفي مهار بندي گود به روش نيلينگ Nailing

شركت كيسون

كارگاه پروژه قطار شهري اهواز:خشايار باقري نيا

يكي از مهمترين مشكلات در احداث سازه ها ، حفاظت از گود برداري و ساختمانهاي موجود در مجاورت آن مي باشد و در صورت عدم رعايت روش هاي مناسب به منظور حفاظت گودها و همچنين شيب هاي در حال احداث، منجر به خسارت جبران ناپذيري خواهد گرديد و مخاطرات بوجود آمده ناشي از نشست هاي احتمالي و تقليل ظرفيت باربري و تغيير مكانهاي جانبي موجب ايجاد ترك در سازه هاي مجاور گود خواهد شد.

 به منظور جلوگيري از موارد فوق لازمست از قبل از شروع عمليات گود برداري از روشهاي نگهداري و مهار بندي جانبي استفاده شود تا در محيطي پايدار و ايمن بتوان عمليات را ادامه داد . در اين راستا سيستم هاي حفاظت جانبي بطور كلي شامل موار زير تقسيم بندي مي شوند

جداره هاي مهاربندي شده توسط المانهاي افقي و مايل

Braced wall using wale strut 

جداره هاي مهاربندي شده توسط المانهاي كششي

Soldier beam& lagging

جداره هاي مهاربندي شده توسط سپر كوبي

Braced sheet pile

جداره هاي مهاربندي شده توسط شمع هاي در جا

Bored pile walls

جداره هاي مهار بندي شده توسط ديوار ديافراگمي

Diaphragm walls-Slurry wall

جداره هاي مهاربندي شده توسط نيلينگ

Soil nailing

•  روشهاي متداول مهار بندي گود

مهار بندي جداره ها توسط الماي پشت بندهاي افقي و مايل Wale & Strut

اين روش ساده براي نگهداري و حفاظت جداره هاي حاصل از گودبرداري و براي  جلوگيري ازتغيير مكانهاي جانبي در گودهايي با عرض كم در محيط هاي شهري استفاده مي شود از معايب اين روش اتلاف قابل توجهي از فضاي كاري داخل گود ومحدوديت در بكارگيري ماشين وتجهيزات آلات مورد نياز و همچنين افزايش ريسك برخورد با المانها و به مخاطره انداختن آنها مي باشد.

• مهاربندي توسط المانهاي كششي

از اين روش بعنوان روش متداول در پايدار سازي موقت گود در مناطق شهري استفاده مي گردد. در اين روش از پروفيل هاي  معمول فولادي بصورت ستونهاي پيوسته كه درون خاك فرو برده مي شوند استفاده مي گردد كه تا عمق كف گود اجرا خواهند شد. فاصله بين المانها بين 2 الي 4 متر مي باشد بطوريكه بتوان فضاي بين آنها را با الوارهاي چوبي (لاردهچيني) پرنمود. در اين روش از مهارهاي كششي به منظور حفاظت جانبي گود استفاده مي شود و اتصال ما بين ستونها توسط ميل مهارها و جوشكاري انجام مي شود.

• مهاربندي توسط سپر كوبي

در اين روش صفحات فلزي Sheet pile    داخل خاك و جداره گود توسط چكش پنوماتيك و با استفاده از لرزش كوبيده مي شوند و با انواع اتصالات بين خود به يكديگر متصل شده و يك جداره پيوسته را تشكيل مي دهند از مزاياي اين روش راحتي در كوبيدن ـ نصب و بيرون كشيدن آنها به ديگر روشها برتري داشته و مصالح آن مجدداً قابل استفاده در پروژه هاي ديگر مي باشد ، همچنين در اين روش به المانهاي افقي و مايل كمتري نياز مي باشد.

بنابراين محدوديت هاي اشغال فضاي داخل گود كمتر وجود دارد . ليكن از جمله معايب اين روش وابستگي به نصب سپرهاي فلزي مي باشند كه در محيط هاي شهري بدليل وجود تاسيسات زيربنايي شهري و ايجاد لرزش و صداي ناشي از كوبش سپرها محدوديت هايي را بوجود مي آورد. همچنين كوبيدن سپرها در زمين هاي سنگي و يا خاكهاي بسيار متراكم به سختي انجام پذير است و در زمين هاي با شرايط بالا با محدوديت مواجهه مي گردد.

• مهار بندي توسط شمع هاي درجا

يكي از روشهاي متداول در پايداري و حفاظت جداره ها با شرايط متنوع اعم از زمين سخت و سست و نرم استفاده از شمع هاي درجا مي باشد و در برخي موارد علاوه بر ايفاي نقش حفاظت جانبي نقش آب بندي را نيز انجام مي دهد و همواره درصورت نياز بار قائم نيز تحمل مي كند . مهار بندي جداره ها توسط شمع هاي درجا در موارد زير بعنوان گزينه برتر براي سيستم هاي حفاظت جانبي گود مطرح مي باشند:

·-در موارديكه امكان اجراي سپر فولادي (كوبيدن و نصب ) وجود ندارد و يا سختي و تراكم زمين بيش از حد توان سپر كوبي و با دشواري زيادي مواجهه مي باشد.

· -در شرايطي كه بدليل وجود آبهاي زير زميني و بالا بودن سطح آن نياز به آب بند بودن جداره مي باشد

·-در موارديكه امكان ايجاد مهارهاي جانبي (كششي ) در زير ساختمانهاي مجاورناشي از گود برداري وجود ندارد ويا در تلاقي با تاسيسات زير بنايي شهري و مستحدثات زيرزميني (تونل ) باشد.

· -در مواقعيكه امكان استفاده از سيستم حفاظت گود بعنوان بخشي از سازه اصلي و باربري وجود داشته باشد

روشهاي مختلف براي اجراي تكنيك هاي شمع هاي درجا ريز وجود دارد و متداول ترين آنها عبارتند از:

الف)اجراي ديوار محافظت پيوسته (آب بند)

ب) اجراي ديوار محافظت ناپيوسته

• اجراي ديوار محافظ پيوسته

دراين روش ابتدا شمع هايي با بتن پلاستيك يك درميان حفاري و اجرا مي گردد و سپس با رعايت هم پوشاني شمع هاي اصلي و سازه اي با رعايت احداث جداره زنجيره اي و پيوسته اجرا مي گردد.

• اجراي ديوار محافظ ناپيوسته

در موارديكه توده خاك و سنگ داراي چسبندگي زياد بوده و سطح آبهاي زير پايين بوده مي توان از شمع هاي درجا ريز ناپيوسته و با فاصله استفاده نمود. در اين روش بدليل چسبندگي بين دانه ها خاك بين شمع ها با وجود پديده قوس خوردگي پايداري جانبي وجود دارد . با در نظر گرفتن شرايط و پارامترهاي ژئوتكنيكي خاك معمولاً حداكثر فاصله محور تا محور شمع هاي اصلي 2 برابر قطر شمع ها مي باشد همچنين در اين روش پايداري در برابر نيروهاي جانبي نيز مدنظر قرار مي گيرد اين روش در پايداري هاي كوتاه مدت كارايي داشته و در اثر مرور زمين احتمال هوازدگي بين شمع ها وجود دارد و در دراز مدت نيز تغييرمشخصات خاك و برخي از پارامترهاي آن مانند ازدست دادن آب و يا حالت اشباع پيدا نمودن آن باعث ريزش خاك بين شمع ها شده و براي جلوگيري از آن مي توان از بتن پاشي (شاتكريت) و با بستن مش پوشش لازم را جهت پايداري ايجاد نمود.

• مهار بندي توسط ديوار ديافراگمي

يكي ديگر از روشهاي محافظت از جداره گود احداث ديوار ديافراگمي و يا ديوار دوغابي  Slurry Wall
مي باشد. در اين روش ابتدا توسط دستگاهها ي گراب متناسب با شرايط زمين حفاري قسمتي از ديوار انجام مي شود و همزمان با حفاري جهت پايداري جداره ديواره حفاري شده و جلوگيري از ريزشهاي موضعي از دوغاب بنتونيت استفاده مي شود تشكيل كيك بنتونيت در داخل ديواره حفاري شده و نفوذ در لايه هاي دانه اي جداره باعث مي گردد جداره همواره پايدار بماند و سپس بلافاصله پس از رسيدن به عمق مورد نظر آرماتور گذاري شده و در نهايت بتن ريزي مي گردد. اين روش در زير هسته سدهاي خاكي نيز كاربرد بسيار دارد و جلوگيري از هرگونه نشتي را مي نمايد. استفاده از اين تكنيك در مناطق شهري نيز با محدوديتهاي نظير استفاده از روش مهار بندي افقي و مايل و المانهاي كششي دارا مي باشد.

• روش نيلينگ

اين روش از حدود سه ده اخير آغاز شده و تاكنون نيز بعنوان يك تكنيك براي پايداري ترانشه ها و حفاظت گود با انعطاف پذيري بالا استفاده مي گردد.

• روش اجراي نيلينگ

تئوري استفاده از روش نيلينگ بر مبناي مسلح كردن و مقاوم نمودن توده خاك با استفاده از دوختن توده خاك توسط مهارهاي كششي فولادي Nail  با فواصل نزديك به يكديگر مي باشد.

استفاده از اين روش موجب:

·        افزايش مقاومت برشي توده خاك

·   محدود نمودن وتحت كنترل در آوردن تغيير مكانهاي خاك در اثر افزايش مقاومت برشي در سطح لغزش Slid بدليل افزايش نيروي قائم مي شود.  

·        باعث كاهش نيروي لغزش در سطح گسيختگي و  لغزشي مي شود.

بايد توجه داشت كليه سطوح ترانشه هاي حفاري شده كه توسط نيلينگ بايستي مسلح شوندبا استفاده از شبكه مش و شاتكريت ابتدا حفاظت شده و سپس سيستم نيلينگ روي آنها اجرا مي شوند.

• كاربرد نيلينگ در پروژه هاي عمراني

الف) پايداري ترانشه ها در احداث بزرگراه ها و راه آهن ها

ب) پايداري جداره تونلها وسازه هاي زير زميني

ج) پايدار سازي و حفاظت گود در سازه هاي مناطق شهري ـ ساختمانهاي مجاور گود ـ ايستگاه ها ي زير زميني مترو

د) پايدار سازي كوله هاي مجاور پل ها در زمين هاي سست و ريزشي

مهار كششي نيلينگ معمولاً از آرماتور هاي فولادي با قطر 20 الي 40 ميليمتر و با حدتسليم 420 الي 500 نيوتن بر ميليمتر مربع استفاده مي شوند كه درون يك چال حفاري شده با قطر 76الي 150 ميليمتر قرارگرفته و دور آن درون چال تزريق مي گردد. فواصل بين مهارهاي كششي حدوداً 1 الي 2متر مي باشد و طول آنها حدوداً 70 الي 100 درصد ارتفاع گود مي باشد و حداقل شيب نسبت به افق حدوداً 15 درجه مي باشد . بايد توجه داشت كه رويه شاتكريت شده روي ترانشه هاي حفاري شده نقش سازه اي نداشته اما مي توان جهت اطمينان براي پايداري موقت خاك بين مهارها استفاده نمود.

• مراحل اجراي سيستم نيلينگ

مطابق با شكل مراحل اجراي نيلينگ بصورت شماتيك نشان داده شده است .

1- گود برداري در مرحله اول ترانشه و يا گود و ايجاد پله بعدي عمليات

2- حفاري چال جهت نصب مهار كششي Nail

3- قراردادن آرماتور داخل چال و تزريق چال

4- اجراي سيستم زهكشي و اجراي شاتكريت جداره و نصب ضخامت فولادي

5- گود برداري مرحله بعدي ترانشه و يا گود و ايجاد پله هاي بعدي علميات

6-اجراي پوشش شاتكريت نهايي پس از اتمام آخرين مرحله حفاري

 اصول طراحي نيلينگ

- مراحل طراحي سيستم نيلينگ مطابق زير است:

     هندسه سازه مشخص گردد.

     عمق و زاويه شيب خاكبرداري مشخص گردد.

    بارگذاري و سربار بارهاي وارده به Nail و موقعيت سطح افزايش تخمين زده شود.

 انتخاب نوع آرماتور شامل: سطح مقطع ـ طول ـ فاصله از يكديگر و در هر تراز مقاومت موضعي آنها تضمين گردد تا مقاومت از نظر استحكام و ظرفيت چسبندگي براي تحمل نيروها تخمين زده شده و با ضريب اطمينان مناسب و قابل قبول كنترل شوند.

ü پايداري كل سازه نگهدارنده و خاك اطراف آن در زمان حفاري گود و ايجاد پله هاي حفاري و بررسي و كنترل ضريب اطمينان قابل قبول

ü     تخمين نيروهاي وارده بر صفحه فولادي  Bearing plate

ü     در نظر گرفتن سطح پيزومتريك آبهاي زير زميني و لحاظ نمودن سيستم زهكش

نتيجه گيري :

استفاده از روش نيلينگ بعنوان يك سيستم حفاظت جداره ترانشه وگود درمناطق شهري و فضاهاي محدود بسيار كارا بوده و بدليل امكان همزماني اجرا در چند جبهه كاري از سرعت خوبي برخوردار مي باشد و با توجه به درجه پايداري امكان اجراي گود قائم وجود داشته و همچنين در انواع شرايط خاك، اجراي آن امكان پذير مي باشد كه مهمترين ويژگي اين روش محسوب مي شود و براي سازه هاي زير زميني بخصوص در فضاي هاي محدود شهري مانند ايستگا ه هاي مترو مناسب مي باشد.

- مراجع :

Soil Nailing Technical report IS SMFE- TC17,2004

Soil Nailing of High way slopes& excavations FHWA-RD-84-93

(براي دانلود مطالب فوق به صورت pdf  ،به بخش فايلهاي pdf مراجعه كنيد)